Yaksik (약식), yapışkan pirincin buharda pişirilip esmer şeker, bal, soya sosu, susam yağı ve tarçınla harmanlandıktan sonra kestane, hünnap ve çam fıstığıyla ikinci kez buharda pişirildiği Kore tatlısıdır. Yakbap adıyla da bilinir. Soğuyunca dilimlenen bu koyu renkli tatlı, geleneksel olarak yeni ay yılının ilk dolunayında yenir.
Hızlı Bilgiler
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Ülke | Kore |
| Adın anlamı | İlaç yemeği (yakbap: ilaç pilavı) |
| Ana malzeme | Yapışkan pirinç (tane hâlinde) |
| İçindekiler | Kestane, hünnap, çam fıstığı, bal, esmer şeker |
| Yendiği gün | Jeongwol Daeboreum (yeni ay yılının ilk dolunayı) |
| Ev tarifi | 12 dilim; ıslatma dahil yaklaşık 7 saat |
Yaksik Nedir?
Wikipedia’ya göre yaksik, yapışkan pirincin buharda pişirilip kestane, hünnap ve çam fıstığıyla karıştırılmasıyla yapılan tatlı bir Kore yemeğidir. Joseon döneminde bala yaygın olarak “yak”, yani ilaç dendiği; bu yüzden ballı pirince yakban, ballı kızarmış hamur tatlısına da yakgwa adı verildiği aktarılır. Korea.net de yaksikin kestane, hünnap, çam fıstığı ve bal gibi malzemelerle yapıldığını ve iki kez buharda pişirildiği için emek istediğini yazar.
Wikipedia’da yaksik tanesi belirgin yapışkan pirinçle yapılan bir tatlı olarak tanımlanır; pirinç unundan yapılan çoğu tteoktan bu yönüyle ayrılır. TasteAtlas ise onu tteok listesine almıştır.
Karga Efsanesi
Korea.net ve Wikipedia, 13. yüzyılda keşiş Iryeon’un derlediği Samguk Yusa’da geçen bir efsaneyi aktarır: Silla’nın 21. kralı Soji, yeni yılın ilk dolunayında çıktığı gezide bir karga ve bir fare sayesinde kendisine kurulan bir suikast tuzağından kurtulur. Kral bunun üzerine her yıl bu günün kargaya şükran günü olmasını buyurur.
Kaynaklar, kargaya sunulan yiyeceği farklı aktarır: Korea.net pirinç, kestane ve hünnapla yapılan bir yiyecekten söz ederken Korean Bapsang bunun sade pişmiş yapışkan pirinç (chalbap) olduğunu yazar. Bu nedenle efsaneyi, yaksikin kesin kökeni olarak değil, onu Jeongwol Daeboreum ile ilişkilendiren bir anlatı olarak aktarıyoruz.
Geleneksel Tarif
Malzemeler
- 400 g yapışkan pirinç (tane)
- 100 g koyu esmer şeker
- 3 yemek kaşığı bal
- 2 yemek kaşığı soya sosu
- 2 yemek kaşığı susam yağı
- 1 çay kaşığı tarçın
- 10 haşlanmış ve soyulmuş kestane (dörde bölünmüş)
- 10 kuru hünnap (çekirdeği çıkarılıp dilimlenmiş)
- 2 yemek kaşığı çam fıstığı
Hazırlanışı
1. Pirinci ıslatın
Pirinci yıkayıp en az 4-6 saat, tercihen bir gece suda bekletin ve iyice süzün.
2. İlk buharda pişirme
Pirinci ıslak tülbent serili buharlıkta 40 dakika pişirin.
3. Harmanlayın
Sıcak pirinci geniş bir kaba alın. Esmer şeker, bal, soya sosu, susam yağı ve tarçını ekleyip her tanenin renk alacağı şekilde karıştırın. Kestane, hünnap ve çam fıstığını ekleyin.
4. Dinlendirin
Karışımı 30 dakika dinlendirerek tatların pirince geçmesini sağlayın.
5. İkinci buharda pişirme
Karışımı yeniden buharlığa alıp 40 dakika daha pişirin.
6. Kesin
Sıcakken yağlanmış bir kaba bastırın, soğuyunca dilimleyin. Sıcakken kaşıkla da servis edilebilir.
Türkiye’de Uyarlama Notları
Yapışkan pirinç Asya marketlerinde “glutinous rice” ya da “sweet rice” adıyla bulunur; osmancık ya da baldo pirinç bu dokuyu vermez. Hünnap aktarlarda satılır; bulunamazsa kuru hurma kullanılabilir. Tatlıdaki soya sosu tuzlu bir tat vermez, renk ve derinlik katar. Korean Bapsang’ın belirttiği gibi günümüzde çoğunlukla koyu esmer şeker kullanılır. Bu notlar editoryal önerimizdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yaksik ne demek?
İlaç yemeği anlamına gelir; eski Korecede bala yak yani ilaç dendiği aktarılır.
Yaksik ne zaman yenir?
Geleneksel olarak yeni ay yılının ilk dolunayı Jeongwol Daeboreumda yenir; düğün ve 60. yaş kutlamalarında da yapılır.
Yaksikte neden soya sosu var?
Soya sosu tatlıya koyu renk ve hafif tuzlu bir derinlik verir.
Sonuç
Yaksik, kestane ve hünnapla zenginleşen karamel renkli yapışkan pirinciyle Kore’nin bayram sofralarının en gösterişli tatlılarından biridir.
Diğer Kore Pirinç Kekleri
Bu tarif, Kore Pirinç Kekleri (Tteok) rehberimizin bir parçasıdır. Listeden diğer tarifler:
- Kkultteok (Ggul Tteok)
- Chapssaltteok
- Gyeongdan
- Songpyeon
- Garaetteok
- Jeungpyeon
- Injeolmi
- Jeolpyeon
- Baekseolgi
- Sirutteok
- Bukkumi
- So-tteok-so-tteok
Kaynaklar
Editoryal not: Yaksikin malzemeleri, adının anlamı ve Jeongwol Daeboreum ile ilişkisi Wikipedia, Korea.net ve Korean Bapsang’ın çapraz okumasına dayanır. Samguk Yusa efsanesinde kargaya sunulan yiyecek kaynaklarda farklı aktarıldığı için efsane kesin köken olarak sunulmamıştır. Tarif gramajları editoryal ev uyarlamasıdır.
Görsel notu: Bu sayfadaki fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuş temsili bir görseldir; belirli bir üreticinin, bölgenin veya tarihsel anın belgesel fotoğrafı değildir.
