Amok trey (Khmerce អាម៉ុកត្រី), Kamboçya mutfağının beyaz etli balığın kroeung adı verilen baharat ezmesi, hindistan cevizi kreması ve yumurtayla karıştırılıp muz yaprağından kaselerde buharda pişirildiği yemeğidir. Pişince mus gibi yumuşak bir kıvam alır ve pirinç pilavıyla servis edilir. Kamboçya’nın ulusal yemeklerinden biri olarak kabul edilir.
Hızlı Bilgiler
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Ülke | Kamboçya (Khmer mutfağı) |
| Adın anlamı | Trey: balık |
| Ana malzemeler | Beyaz etli tatlı su balığı, kroeung, hindistan cevizi kreması, yumurta |
| Ayırt edici yaprak | Noni yaprağı (slok ngor, Morinda citrifolia) |
| Pişirme | Muz yaprağı kasede buharda |
| Ev tarifi | 4 porsiyon, yaklaşık 1 saat |
Amok Trey Nedir?
Wikipedia’ya göre balık filetoları taze hazırlanmış sarı ya da yeşil kroeung, hindistan cevizi kreması ve yumurtayla karıştırılır; yemek muz yaprağından kaplarda ya da hindistan cevizi kabuğunda sıcak servis edilir. Kamboçya’da geleneksel olarak yayın balığı, yılanbaşı balığı ya da kaya balığı gibi tatlı su balıkları kullanılır. Restoranlarda tavuk, tofu ya da sığır etiyle yapılan versiyonlar da bulunur.
National Geographic’e konuşan bir Kamboçyalı aşçıya göre amokun özü kroeung ezmesidir. Kaselerin dibine yerleştirilen noni yaprakları ise yemeğe hafif acımsı bir tat verir. Bir Kamboçya yemek yazısı, noni yaprağının geleneksel amokta vazgeçilmez olduğunu vurguluyor.
Kroeung: Yemeğin Temeli
Kroeung, Khmer mutfağının temel baharat ezmesidir. National Geographic’te yayımlanan tarife göre amok için kullanılan sarı kroeung; limon otu, galanga, zerdeçal, kafir limon yaprağı, sarımsak ve tuzun dövülmesiyle hazırlanır. Zerdeçal yemeğe sarı rengini verir. Bir kaynakta parmak kökü (fingerroot) da amokun önemli malzemeleri arasında sayılıyor.
Amok Trey’in Kökeni
Wikipedia, amok trey’in Khmer İmparatorluğu dönemine uzanan bir saray yemeği olduğuna inanıldığını aktarıyor; ancak aynı kaynak bu kökenin tartışmalı olduğunu da belirtiyor. Benzer yemekler komşu ülkelerde de vardır: Tayland’ın hor mok’u ve Malezya’nın otak-otak’ı amoka çok yakındır. Wikipedia’ya göre Khmercede “amok” yalnızca bu yemeğin adıdır; Tay dilinde ise “hor mok” kelimesinin “gömülü paket” anlamına gelmesi, yemeğin komşu ülkeden gelmiş olabileceği görüşüne dayanak yapılıyor. Bu nedenle kesin bir köken ya da tarih vermiyoruz.
Bazı kaynaklar amokun Kamboçya’da Su Festivali’nde sıkça yendiğini de aktarıyor.
Geleneksel Tarif
Malzemeler
Kroeung için:
- 2 sap limon otu (yalnızca beyaz kısımları, ince kıyılmış)
- Yarım başparmak büyüklüğünde galanga (kıyılmış)
- Yarım başparmak büyüklüğünde taze zerdeçal ya da 1 çay kaşığı toz zerdeçal
- 2 kafir limon yaprağı
- 2 diş sarımsak, 1 arpacık soğan
- 1 tutam tuz
Amok için:
- 500 g beyaz etli balık fileto (derisiz, ince dilimlenmiş)
- 400 ml hindistan cevizi kreması ya da koyu hindistan cevizi sütü
- 1 yumurta
- 1 yemek kaşığı balık sosu
- 1 çay kaşığı palmiye şekeri ya da esmer şeker
- Bir avuç noni yaprağı (bulunamazsa ıspanak ya da lahananın dış yaprakları)
- Muz yaprakları (kase için) ya da ısıya dayanıklı küçük kaplar
- Süsleme için: ince kıyılmış kafir limon yaprağı ve kırmızı biber şeritleri
Hazırlanışı
1. Kroeung’u hazırlayın
Kroeung malzemelerinin hepsini havanda pürüzsüz bir macun olana kadar dövün. Mutfak robotu da kullanılabilir.
2. Karışımı hazırlayın
Hindistan cevizi kremasının birkaç kaşığını süsleme için ayırın. Kalanını 3 yemek kaşığı kroeung, yumurta, balık sosu ve şekerle karıştırın.
3. Balığı ekleyin
Balık dilimlerini ekleyip karıştırın. Parçalı bir doku için hafifçe, pürüzsüz bir doku için daha kuvvetli karıştırın.
4. Kaseleri hazırlayın
Muz yapraklarını yumuşatmak için kısa süre sıcak suya batırın, iki katı üst üste koyup kenarlarını katlayarak kase şekli verin ve kürdanla sabitleyin. Kaselerin dibine noni yapraklarını yerleştirin.
5. Buharda pişirin
Karışımı kaselere paylaştırın ve buharlıkta 20–25 dakika, balık pişip karışım dokunulduğunda hafifçe sallanacak kıvama gelene kadar pişirin.
6. Süsleyin ve servis edin
Ayırdığınız hindistan cevizi kremasını üzerine gezdirin, kafir limon yaprağı ve biber şeritleriyle süsleyin. Yasemin pirinci pilavıyla sıcak servis edin.
Türkiye’de Uyarlama Notları
Balık olarak levrek, mezgit ya da tatlı su balığı olarak sudak kullanılabilir. Limon otu, galanga ve kafir limon yaprağı Asya marketlerinde bulunur; galanga yoksa taze zencefil kullanılabilir. Muz yaprağı bulunamazsa ısıya dayanıklı küçük sufle kapları iş görür. Bu notlar editoryal önerimizdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Amok trey ne demek?
Trey Khmercede balık demektir. Wikipedia’ya göre “amok” Khmercede yalnızca bu yemeğin adıdır.
Amok trey acı mı?
Genellikle acı değildir; hindistan cevizi kreması ve kroeung yumuşak, aromatik bir tat verir. Acı isteyenler üzerine kırmızı biber ekleyebilir.
Amok trey ile hor mok aynı şey mi?
Çok benzer yemeklerdir. Hor mok Tayland’ın buharda pişen balıklı körisidir; hangi yemeğin önce ortaya çıktığı tartışmalıdır.
Noni yaprağı bulunamazsa ne kullanılır?
Kamboçyalı bir aşçının National Geographic’te yayımlanan tarifine göre ıspanak ya da lahananın dış yaprakları kullanılabilir.
Sonuç
Amok trey, kroeung’un aromasını hindistan cevizi kremasının yumuşaklığıyla buluşturan, muz yaprağında buharda pişen ve Kamboçya mutfağının en tanınan yemeği sayılan bir balık körisidir.
Güneydoğu Asya’dan Diğer Tarifler
Kaynaklar
- Wikipedia — Fish amok
- Audrey Gillan, National Geographic Traveller — Cambodia: the art of amok
- Grantourismo — Cambodian Fish Amok Recipe
- Phnomenon — Fish Amok
Editoryal not: Bu sayfa Ekim 2026’da yeniden düzenlenmiştir. Önceki sürümdeki kaynaksız besin değerleri kaldırılmış; 9. yüzyıl saray kökeni kesin bilgi olarak değil, kaynaklardaki tartışmalı bir inanış olarak sunulmuştur. Su Festivali ve parmak kökü bilgileri tek bir Wikipedia aynasında görülmüştür.
Görsel notu: Bu sayfadaki fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuş temsili bir görseldir; belirli bir üreticinin, bölgenin veya tarihsel anın belgesel fotoğrafı değildir.
