Tayvan usulü hot pot (huǒguō, “ateş kazanı”), masanın ortasında kaynayan sade bir suyun içinde ince dilim et, deniz ürünleri, tofu ve sebzelerin herkes tarafından kendi çubuklarıyla pişirildiği ortak bir sofradır. Onu diğer hot pot geleneklerinden ayıran şey banış sosudur: shacha sosu çiğ yumurtayla karıştırılır ve pişen malzemeler bu sosa banılarak yenir.
Hızlı Bilgiler
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Ülke | Tayvan |
| Yerel adı | Huǒguō (Mandarin), hóe-ko (Tayvanca) |
| Su | Geleneksel olarak sade tavuk ya da kemik suyu |
| İmza sos | Shacha sosu ve çiğ yumurta |
| Servis şekli | Masada ortak ya da kişisel küçük kazanlarda |
| Ev tarifi | 4 kişilik, yaklaşık 2 saat (su dahil) |
Tayvan Usulü Hot Pot Nedir?
Hot pot, bir çorbadan çok bir yemek ritüelidir. Masaya bir kazan su konur, çiğ malzemeler tabaklarda gelir ve herkes istediğini suda pişirip kendi hazırladığı sosa banarak yer. Yemeğin sonunda, bütün malzemelerin aromasını almış suya erişte eklenir ya da su çorba olarak içilir.
Mala hot pot gibi acılı ve yoğun sulu geleneklerin aksine, Tayvan hot pot’unda su genellikle sadedir; tat, banış sosundan gelir. Bu sosun temeli olan shacha, kurutulmuş karides ve balık, sarımsak, arpacık soğan, biber ve yağdan yapılan, tuzlu ve hafif isli bir ezmedir. Kaynaklarda Tayvan’da “barbekü sosu” olarak satıldığı, ancak Amerikan barbekü sosuyla ilgisi olmadığı belirtiliyor.
Shacha Sosunun Kökeni
Taipei Tıp Üniversitesi’nden Lin-Yi Tseng’e dayandırılan anlatıya göre shacha sosu Tayvan’a özgü değildir. Çin’in Chaoshan bölgesinden Güneydoğu Asya’ya çalışmaya giden işçiler oradaki satay sosunu tanımış, döndüklerinde yer fıstığı ve acısını azaltarak kendi soslarını geliştirmişlerdir. Sos, İç Savaş sonrasında Tayvan’a göç edenlerle adaya ulaşmıştır. Bu anlatı iki farklı yayında aynı akademisyene atıfla geçiyor. Tayvan’da kişisel küçük kazanlarda yenen hot pot’a Japon etkisiyle “shabu shabu” da dendiği bilgisini ise tek bir kaynakta gördük.
Evde Tayvan Usulü Hot Pot
Malzemeler (4 kişilik)
Su için:
- 1,5 kg tavuk karkası ya da domuz kemiği
- 3 litre su
- 1 soğan, 5 cm zencefil, 3 taze soğan
- ½ Çin lahanası (sapları), 1 havuç, 1 mısır koçanı (dilimlenmiş)
- Tuz
Masaya gelecek malzemeler:
- 600 g ince dilimlenmiş dana ya da kuzu eti
- 300 g karides ya da balık dilimleri
- 1 paket tofu (küp)
- Çin lahanasının yaprakları, ıspanak, enoki ve şiitake mantarı
- Balık köftesi (isteğe bağlı)
- Yemek sonu için erişte
Banış sosu için (kişi başı):
- 1–2 yemek kaşığı shacha sosu
- 1 çiğ yumurta sarısı ya da bütün yumurta
- 1 çay kaşığı soya sosu
- Kıyılmış sarımsak, kişniş ve taze soğan
Hazırlanışı
1. Suyu hazırlayın
Kemikleri kısa süre haşlayıp suyunu dökün. Temiz suyla kaynatın, köpüğünü alın ve kısık ateşte 1,5 saat pişirin. Soğan, zencefil, taze soğan, lahana sapları, havuç ve mısırı son yarım saatte ekleyin. Hafifçe tuzlayın.
2. Malzemeleri hazırlayın
Eti çok ince dilimleyin ya da hazır ince dilim alın. Sebzeleri, tofuyu ve deniz ürünlerini tabaklara dizin.
3. Sosları kurun
Her kişinin kasesine shacha sosu, yumurta ve soya sosunu koyup karıştırın; sarımsak, kişniş ve taze soğanı ayrı kaselerde masaya koyun ki herkes kendi sosunu ayarlasın.
4. Masada pişirin
Suyu masadaki ocakta kaynatın. Önce uzun pişen sebzeleri ve tofuyu, sonra deniz ürünlerini ekleyin. İnce dilim eti birkaç saniye suda çevirip rengi dönünce çıkarın ve sosa banın.
5. Erişteyle bitirin
Malzemeler bitince yoğunlaşmış suya erişteyi ekleyip pişirin ve çorbayla birlikte servis edin.
Türkiye’de Uygulama Notları
Shacha sosu Asya marketlerinde ve internetten bulunabiliyor. Sosta çiğ yumurta kullanıldığı için pastörize yumurta tercih etmek güvenli bir seçenektir; istemeyenler yumurtayı tamamen çıkarabilir. İnce dilim et için kasaptan “shabu shabu kesim” ya da çok ince dilimlenmiş antrikot istenebilir. Bu notlar editoryal önerimizdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tayvan hot pot’unu diğer hot pot’lardan ayıran nedir?
Suyu genellikle sadedir ve malzemeler shacha sosu ile çiğ yumurtadan yapılan banış sosuyla yenir.
Shacha sosu nedir?
Kurutulmuş karides ve balık, sarımsak, arpacık soğan, biber ve yağla yapılan tuzlu, hafif isli bir ezmedir.
Hot pot nasıl yenir?
Çiğ malzemeler masada kaynayan suda kişinin kendisi tarafından pişirilir, sosa banılarak yenir; sonunda suya erişte eklenir.
Hot pot’ta çiğ yumurta güvenli mi?
Geleneksel sosta çiğ yumurta kullanılır. Evde pastörize yumurta tercih edilebilir ya da yumurta sostan çıkarılabilir.
Sonuç
Tayvan usulü hot pot, sade suyu ve shacha soslu banış kasesiyle yemekten çok bir araya gelme biçimidir; sofradaki herkes kendi kasesinin aşçısıdır.
Dünyanın En İyi Çorbalarından Diğer Tarifler
Bu tarif, Dünyanın En İyi 50 Çorbası rehberimizin bir parçasıdır. Listeden diğer çorbalar:
Kaynaklar
- Tasting Table — Shacha: The Taiwanese Condiment You Should Know
- TASTE — There Is No Substitute for Shacha Sauce
- The Sound of Cooking — Taiwanese Hot Pot
- Baruch College (CUNY) — Taiwanese Hotpot
Editoryal not: TasteAtlas listesindeki “Taiwanese hot pot” girişinin hangi hot pot stilini kastettiğini TasteAtlas kaynağında ayrıca doğrulamadık; bu sayfa kaynaklarda geleneksel Tayvan hot pot’u olarak tanımlanan sade sulu, shacha soslu stili ele alır. “Shabu shabu” adlandırması tek kaynaklıdır.
Görsel notu: Bu sayfadaki fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuş temsili bir görseldir; belirli bir üreticinin, bölgenin veya tarihsel anın belgesel fotoğrafı değildir.
