Son güncelleme:
Özet: Batırık, ince köftelik bulgurun domates, tahin veya kavrulmuş susam, ceviz, nar ekşisi, limon ve yeşillikle ovularak hazırlandığı; soğuk suyla açılıp sulu kıvamda servis edilen Mersin-Karaman yöresi yemeğidir. Anamur Batırığı ve Ermenek Batırması adlarıyla coğrafi işaret kayıtlarında yer alır.
Batırık nedir?
Batırık; bulgur temelli, pişirmeden hazırlanan, yaz sofralarına uygun serin bir yöresel yemektir. Yörede ince bulgur için düğü, düğürcük veya pıtık adları da kullanılır. Bulgur önce domates ve salçanın suyunu çeker; tahin ya da kavrulmuş susam, ceviz ve baharatlarla ovulunca kremamsı, taneli ve aromatik bir gövde oluşur.
Yemeğin sulu hali kaşıkla yenir; daha koyu hazırlanan hali elde sıkılarak küçük parçalar şeklinde de sunulur. Marul, salatalık, haşlanmış asma yaprağı, turşu ve limon, batırığın taze-asidik karakterini tamamlar.
Varlık ve terim özeti
- Yemek adı: Batırık.
- Yerel adlar: Anamur Batırığı, Ermenek Batırması.
- Yöre: Mersin, Karaman, Konya çevresi.
- Ana malzeme: İnce bulgur.
- Belirleyici tat: Domates, tahin veya susam, ceviz, nar ekşisi, limon, yeşillik.
- Servis: Soğuk, sulu veya sıkma formunda.
Kısır ve çiğ köfteden farkı
| Yemek | Kıvam | Ayırt edici unsur |
|---|---|---|
| Batırık | Sulu veya sıkma | Tahin/susam, ceviz ve soğuk servis |
| Kısır | Kuru ve salata benzeri | Bol yeşillik, salça, nar ekşisi |
| Çiğ köfte | Macunsu ve şekilli | Yoğun isot, uzun yoğurma, elde şekil |
Malzemeler
- 2 su bardağı ince köftelik bulgur
- 3 olgun domates, rendelenmiş
- 1 yemek kaşığı domates salçası
- 2 yemek kaşığı tahin veya 3 yemek kaşığı kavrulup dövülmüş susam
- Yarım su bardağı iri dövülmüş ceviz
- 1 küçük soğan veya 3-4 taze soğan
- 1 sivri biber, ince kıyılmış
- Yarım demet maydanoz
- 1 yemek kaşığı nar ekşisi
- 1 limonun suyu
- Kimyon, kuru nane, pul biber ve tuz
- Kıvam için 1-1,5 su bardağı soğuk su
Nasıl yapılır?
- Bulguru geniş bir siniye alın; rendelenmiş domates ve salçayla karıştırıp 10 dakika bekletin.
- Tahin veya kavrulmuş susamı, baharatları ve tuzu ekleyin.
- Harç bütünleşene ve bulgur yumuşayana kadar avuç içiyle ovarak yoğurun.
- Ceviz, soğan, biber, maydanoz, nar ekşisi ve limon suyunu ekleyin.
- Soğuk suyu azar azar ekleyin; sulu servis için akışkan, sıkma için daha koyu kıvam bırakın.
- Buzdolabında dinlendirin; marul, salatalık, asma yaprağı ve limonla servis edin.
Saklama ve gıda güvenliği
Batırık taze domates, yeşillik ve soğuk su içerdiği için oda sıcaklığında uzun süre bekletilmemelidir. Kapalı kapta buzdolabında saklanmalı ve 1-2 gün içinde tüketilmelidir. Bulgur buğdaydan üretildiği için gluten içerir; çölyak hastalığı olanlar için uygun değildir.
Sık sorulan sorular
Batırık nerenin yemeğidir?
Mersin, Karaman ve Konya çevresinde bilinir. Anamur Batırığı ve Ermenek Batırması adları coğrafi işaret kayıtlarında geçer.
Batırık pişirilir mi?
Hayır. Bulgur domates suyu ve soğuk suyla yumuşar; yemek soğuk servis edilir.
Batırık sulu mu olur?
Yöresel kullanıma göre iki form görülür: kaşıkla yenebilen sulu batırık ve elde sıkılarak servis edilen daha koyu harç.
Kaynaklar
Görsel notu: Bu sayfadaki fotoğraf yapay zekâ ile oluşturulmuş temsili bir görseldir; belirli bir üreticinin, bölgenin veya tarihsel anın belgesel fotoğrafı değildir.
