İtalya’da yeni yıl sofralarının sessiz ama en anlamlı tabağı mercimektir. Gürültülü soslar, baskın baharatlar yoktur; burada mesele sadelik, denge ve niyettir. Lenticchie in Umido, özellikle yılın ilk gününde pişirilir çünkü mercimeğin yuvarlak formu para ile özdeşleştirilir; bolluk, bereket ve süreklilik sembolüdür. Ancak bu yemeği özel kılan sadece anlamı değil, İtalyan mutfağının özünü yansıtan tekniğidir: iyi bir soffritto, doğru pişirme süresi ve sabır.
Bu tarif, Orta İtalya (özellikle Umbria ve Lazio) geleneğine dayanan orijinal ev usulü versiyondur. Cotechino veya sosis eklemeden, mercimeğin gerçek karakterini öne çıkarır.
Tarih ve Köken
Mercimek, Antik Roma’dan bu yana İtalyan mutfağında yer alır. Orta Çağ’da özellikle manastır mutfaklarında temel bir besin olarak pişirilmiştir. Yeni yıl gecesi mercimek yemeği geleneği ise Roma dönemine kadar uzanır. O dönemlerde insanlar, yeni yılda zenginlik getirmesi için yuvarlak nesneler tüketirdi; mercimek de bunun en sade karşılığıydı.
Bugün hâlâ İtalya’da 31 Aralık gecesi veya 1 Ocak öğle yemeğinde mercimek pişirmek, sessiz bir iyi dilek gibidir.
Malzemeler (4 kişilik)
- 250 g kahverengi veya yeşil İtalyan mercimeği
- 1 orta boy kuru soğan
- 1 adet havuç
- 1 sap kereviz
- 2 diş sarımsak
- 4 yemek kaşığı sızma zeytinyağı
- 1 adet defne yaprağı
- 1 dal taze biberiye (isteğe bağlı ama geleneksel)
- 400 ml domates passata veya rendelenmiş domates
- 750 ml sıcak sebze suyu
- Tuz
- Taze çekilmiş karabiber
Adım Adım Orijinal Yapılış
1. Mercimeği Hazırlama
Mercimeği bol suyla yıkayın. İtalyan tariflerinde mercimek genellikle önceden ıslatılmaz; diri dokusu korunur. Ancak çok iri mercimek kullanıyorsanız 1 saatlik kısa bir ıslatma yapılabilir.
2. Soffritto Hazırlığı
Soğan, havuç ve kerevizi çok küçük küpler halinde doğrayın. Bu üçlü, İtalyan mutfağında yemeğin omurgasıdır.
Geniş tabanlı bir tencerede zeytinyağını orta ateşte ısıtın.
Sebzeleri ekleyin ve en az 8–10 dakika, acele etmeden soteleyin. Sebzeler renk almamalı, yumuşayıp tatlarını yağa bırakmalıdır.
3. Sarımsak ve Otlar
Ezilmiş sarımsakları, defne yaprağını ve biberiyeyi ekleyin. 30–40 saniye kadar, sadece aroması çıkana kadar çevirin.
4. Mercimek ve Domates
Mercimeği tencereye ekleyin, 1 dakika karıştırın.
Ardından domates passata’yı ilave edin ve 2–3 dakika birlikte pişirin.
5. Yavaş Pişirme
Sıcak sebze suyunu ekleyin. Kaynama noktasına gelince altını kısın, kapağını yarı kapalı şekilde 35–45 dakika pişirin.
Mercimekler yumuşak ama dağılmamış olmalı, sosu ise koyu ve bağlayıcı bir kıvamda kalmalıdır.
6. Son Dokunuş
Pişmeye yakın tuz ve karabiber ekleyin. Defne yaprağı ve biberiyeyi çıkarın.
Ocaktan aldıktan sonra 5 dakika dinlendirin.
Servis Önerisi
- Üzerine çiğ sızma zeytinyağı gezdirerek servis edin
- Kızarmış ekşi mayalı ekmekle çok iyi gider
- İtalya’da sade haliyle veya polenta yanında sunulur
Besin Değerleri (1 porsiyon – yaklaşık)
- Kalori: 260 kcal
- Protein: 15 g
- Karbonhidrat: 34 g
- Lif: 11 g
- Yağ: 9 g
Vegan
Glutensiz
Yüksek lif ve bitkisel protein kaynağı
İpuçları ve Varyasyonlar
- Daha rustik bir tat için domates miktarını azaltabilirsiniz
- Sosisli versiyon yapmak isterseniz, soffritto aşamasında cotechino veya salsiccia eklenir (bu tarifte özellikle kullanılmadı)
- Ertesi gün lezzeti daha da oturur, bu yemek beklemeyi sever
