Mantı, Orta Asya Türkleri ve Osmanlı sultanlarının bize mirası sayılıyor. Halen en meşakkatli yemeklerimizden biri olmasına rağmen, yediden yetmişe yine gözde, yine vazgeçilmez.

Tokana Manti500 yıllık Osmanlı mutfak geleneğinde hamur işleri buharda, suda, yağda ya da fırında pişiriliyormuş. Buharda veya suda pişen yemekler içinde, geçmişi en eskilere dayanan, kuşkusuz mantı. Çin kökenli bir yemek olan mantı, Orta Asya’da 13. yüzyıldan, belki daha öncesinden beri biliniyor. Büyük bir olasılıkla da oradan göç eden Türklerle birlikte Anadolu’ya gelmiş yemeklerden biri. Tüm Orta Asya dillerinde ve Türkçe’de kullandığımız mantı kelimesi, esasen Çince kökenli bir sözcük. Çin-Kore kökenli ”mantou”dan geliyor.

Mantı 15. yüzyıl saray mutfağının baş yemeklerinden biriymiş. Haftanın 5 günü Fatih Sultan Mehmed’in sabah sofrası için mantı pişirilirmiş. 1469 yılının muhasebe defterinde adına sıkça rastlanıyor. 16. yüzyıl saray mutfağı belgelerine göre II. Beyazıt döneminde de pişiriliyormuş. Bu belgelerde mantı, Topkapı Sarayı yemek listesinde, sonbahar yemekleri mönüsü arasında sayılıyor.

Bugün genellikle sade suda ya da et suyunda pişirilen mantı, 15. yüzyılda Osmanlı mutfağında buharda pişiriliyormuş. Mantıya o dönemde kıyma haricinde nohut gibi bakliyat da ekleniyormuş.

Manti_01Mantı çeşitleri şimdilerde mantı genel olarak suda haşlanıyor, fırınlanıyor ya da kızartılarak tüketiliyor. Zahmetli kısmı hamuru açma ve katlama aşaması. Ana yemek olarak sofraları süsleyen mantı genel olarak haşlandıktan sonra suyu süzülerek yeniyor. Ancak hafif sulu ya da çorba kıvamında yenen mantı çeşitleri de var. Hemen her çeşidi salçalı, kırmızı biberli sos ve yoğurtla servis ediliyor. Fırında pişirilen çeşitlerine ise sade su veya tavuk suyu ekleniyor. Mantı fırında bir süre pişiyor, tavuk suyu eklendikten sonra tekrar fırına sürülüyor. Mantı biraz suyunu çekince fırından alınıyor. Yine domates sos ve yoğurtla servis yapılıyor.

İç malzeme olarak genellikle kıyma kullanılıyor. Ancak mercimekli, peynirli ve tavuklu iç malzeme de mantı geleneğinde var. Son yıllarda kalorisi yüksek bir besin sanıldığından, genel olarak mantı yemekten kaçınılıyor. Oysa mantıda et grubu (kıyma, mercimek), süt grubu (yoğurt) ve tahıl grubu (un) yiyeceklerin hepsini bir arada tüketmek mümkün olabiliyor. Üstelik üzerine gezdirilen yağ konusunda seçim size kalmış. Sosunu kırmızı biber ve zeytinyağı ile hazırlayabilirsiniz örneğin. Böylece kalori miktarını bir miktar daha azaltmış olursunuz. Bir de kızartma çeşitlerinden kaçınılırsa, mantı neden sağlıklı, tam bir öğün olmasın?

MantiGeleneksel bir mantı tarifi
Malzemeler (5 Kişilik)

Hamuru için

  • 3-4 su bardağı un
  • 4 yumurta
  • 1 çay bardağı su
  • Tuz

Harcı için

  • 2 soğan
  • 400 gr koyun kıyması (iki kere çekilmiş)
  • Tuz,
  • karabiber

Üzerine

  • 4 çorba kaşığı tereyağı
  • Sarımsaklı süzme yoğurt
  • Sumak,
  • nane,
  • pul biber

Yapılışı
2 bardak unu yoğurma kabına eleyin, ortasını havuz biçiminde açın. Yumurta, su ve tuz katıp parmak uçlarınızla yoğurmaya başlayın. Gerekirse un ilave ederek, sert kıvamlı bir hamur elde edene kadar, uzun uzun yoğurun. Bezelere bölün. Üzerini temiz bir nemli bezle örterek 15-20 dakika dinlendirin. Bu sırada harcını hazırlayın. Soğanı incecik kıyın veya rendeleyin. Kıyma, tuz, karabiber ile birlikte yoğurun.

Bu sırada dinlenmiş olan hamuru, üzerine un serperek oklava yardımıyla 2 milim inceliğinde açın. 2-3 santim eninde karelere bölün, ortasına nohut büyüklüğünde kıymalı harç koyun. Uçlarını üstte toplayarak kapatın. Kurumaması için üzerine un serpip bez örterek bir kenarda bekletin. Tüm bezeleri bu şekilde hazırlayın. Geniş bir tencerede mantıların rahatça kaynayabileceği kadar su kaynatın. Biraz tuz atın. Mantıları kaynar suya salın.

Doldurduğunuz mantıyı birkaç saat bekletecekseniz unlu bir tepsiye birbirine değmeyecek şekilde yerleştirip üzerini temiz bir bezle örtün. Birkaç gün sonra kullanmak isterseniz hafifçe fırınlayın, soğuduktan sonra torbalara doldurup derin dondurucuda saklayın. Ayrıca Kayserililer yoğurtlanıp tabağa konduktan sonra üzerine de reyhan serperek yerler.

Harlı ateşte suyun tekrar kaynamasını bekleyin. Daha sonra ateşi orta hararete getirin. Yumuşayıp suyun yüzüne çıkana kadar pişirin. Tereyağını küçük bir tavada kızdırın. Mantıyı tabaklara paylaştırın. Üzerine sarımsaklı yoğurt ve tereyağını gezdirin. Sumağını, nanesini, pul biberini serperek sıcak sıcak servis yapın. Afiyet olsun…

(Kaynakça: Marianna Yerasimos, 500 Yıllık Osmanlı Mutfağı, Boyut Yayıncılık, İstanbul,
Tarif için kaynak: www.e-tarifler.com)

Leave a Reply

  1. Dünya mutfaklarından mantı tarifleri - Gurme Rehberi

    […] Mantı, Anadolu mutfağına ait bir lezzet olarak bilinse de, özellikle geniş Asya coğrafyasında farklı şekillerde hazırlanıp, sofralarda yerini bulan bir yemek. İşte Japonya’dan İtalya’ya özgün tatlarıyla mantı tarifleri… […]