Akdeniz ve Ege Yemek Kültürü Rehberi (Bölüm 1)

0
900

Akdeniz ve Ege bölgesi, iklim ve toprak yapısı itibariyle hem dört mevsimin yaşandığı hem de toprakların zenginliği sebebiyle tarıma çok elveriş olduğu, coğrafi yapı açısından da adeta okyanusa açılan bir iç deniz olması sebebiyle kenarında konuşlanmış olan ülkelere sakin ve güvenli bir yaşam bölgesi oluşturmaktadır.

Asırlar itibariyle bu bölgede doğmuş ve yok olmuş bir sürü medeniyet adeta birbirlerinin yaşam şekilleri, örf, adet ve geleneklerinden etkilenmiş ve kültürlerini birer hazine şeklinde birbirlerine sunmuşlardır. Günümüzde bu bölgede yaşayan ülke insanlarının yemek yeme alışkanlıklarına ve benzer yemeklerine kısa bir gezinti yapacağız. İlk olarak Mezelere daha sonraki yazılarda Ana yemekler ve Tatlılara göz atacağız.

rakı ouzo

Konumuz hazır mezelerden açılmışken Akdeniz ve Ege ülkelerinin geleneksel içkisi üzüm ve anasonla yapılan Rakı’ya değinmeden geçemeyiz. Ülkemizde RAKI, Akdeniz’in doğusunda bulunan Lübnan ve Arap ülkelerinde ARAK ve Yunanistan’da OUZO ve MASTİKA adını alan içki içerisindeki alkol oranı farklılık gösterse de birbirinin neredeyse aynısıdır. Fransa’da PASTIS ve PERNOD, İtalya’da SAMBUCA* adıyla anılan içki yemek öncesi (aperatif) ve/veya yemek sonrası (digestive) olarak keyifle içilmektedir. Eski Yugoslavya şimdiki Sırbistan’da SLJİVOVİKA adını alan içki üzüm yerine erikten yapılmaktadır. Tunus ve Afrika ülkelerinde BOUKHA olarak adlandırılır.

MEZELER

Türkiye – Anadolu Yunanistan Orta ve Batı Akdeniz Sahili (!!) Lübnan ve Afrika kıtası Akdeniz Sahili (!!) İngilizce İsimleri
Beyaz Peynir Feta Jebne beyda Feta Cheese
Patlıcan Ezmesi Melitzano Saláta Mutabbah/Babaghanoush Eggplant Salad
Piyaz Fasólia Piaz Salatat fasuliya Bean Salad
Haydari Tzatziki Labneh Yoghurt Dip with garlic
Humus Choúmous Hummus Beyruti Hummus
Fava Fáva Foul Moudamas Broad bean puree
Zeytinyağlı Pilaki Fasolákia- Yigandes Pilaki Fasuliya bil zayt Beans in olive oil
Zeytinyağlı Yaprak Sarma Dolmadaki Yalantzi Warak Ayneb Stuffed wine leaves
Zeytinyağlı Lahana Sarma Lachano dolmades Meshi Malfuf Stuffed cabbage dolmas
Zeytinyağlı Enginar Angináres A la Polita Ardishawki Wa Ful Akhdar Artichoke in olive oil
Kabak Çiçeği Dolması Kolokitholouloúda Yemistá Mehshi zahr al kusa Stuffed squash blossoms
Acılı Ezme Pikántiki ntomáta pouré Harissa** Spicy tomato puree
Patlıcan Kızartma Melitzanes Tiganités Boudenjal Maqli Fried eggplants
Pancar Salatası Saláta rythmó Salatat albnjr Beat salad
Mitite Köfte Keftedes Kafta Meatballs
Patates Kroket Srockets patátas Karukit albitata Potato crockets
Lakerda Lakėrda Politiki Alttawnat mukhallal Salted Bonito fish
Sardalya Sardéles se ládi Samak alssardin Sardines in oil

 

karides buğulama

Türkiye – Anadolu Yunanistan Orta ve Batı Akdeniz Sahili (!!) Lübnan ve Afrika kıtası Akdeniz Sahili (!!) İngilizce İsimleri
Pastırma Pastırma Pastırma Cured spicy beef
Kısır Saláta sitári Tabbouleh Cracked wheat salad
Muhammara Spicy Hummus Muhammara Spicy Hummus (red peppers)
Çiğ Köfte Tartar- omó kréas Kibbeh Nayyeh Steak Tartar
Arnavut Ciğeri Tiganitó sykóti Alkibid albania Albanian style fried liver
İçli Köfte Gemistá keftedákia Kibbeh Stuffed meatballs
Peynirli Mantar Dolma Yemistes fungi Mehshi alfatar bl jubn Mushrooms w/cheese filling
Turşu /çeşitleri Poikilía apó toursiá Kabis Pickles
Mumbar Dolması Gemistés éntera Muhshi al sujuq Stuffed intestines
Şakşuka Melitzanosaláta Ratatouille Eggplant Ratatouille
Çerkez Tavuğu Cirsassian kotópoulo Alddajaj alsharkasi Cirsassian chicken
Kabak Kızartma Tiganitá kolokythákia Kusa maqli Fried zucchinis
Biber kızartma Tiganitá piperris Fleyfle maqli Fried green peppers
Kalamar Tava Tiganitá kalamarákia tis Alhabbar maqli Fried calamari’s
Domatesli Midye Buğulama Mýdia se sáltsa ntomátas Balah albahr mea altamatem Mussels in tomato sauce
Kerevit Buğulama Karavídes stifádo Jarad elbahr ale bukhar Crayfish stew
Ahtapot Buğulama Chtapódi stifádo Akhtbut ale bukhar Octopus stew
Karides Güveç Garides saganaki Yakhnat aljambari Shrimp casserole
Karides Kokteyl Koktéil garídas Kuktil aljambari Shrimp cocktail
Kokoreç Kokoreci kokorec B.B.Q spicy intestines
Hamsi Tava Fried antsoúgies Al anshujat almaqli Fried anchovies
Zeytinyağında Ançüez Antzoúgies se ládi Hareset samak bil zayt Anchovies in olive oil
İstiridye Buğulama, beyaz şarap-sarımsakla Oyster stifádo w / skórdo kai lefkó krasí Albtlynws ale bukhar –nabet abyed –mae al thum Oyster stew w/garlic & white wine

 

* Genelde diğer rakılardan daha tatlı olup adeta likör gibidir.

** Domates koyulmadan sadece taze ve toz kırmızıbiber ve sarımsakla yapılır

*** İspanya, Portekiz ve Yunanistan’da koyun veya dana kıymasına domuz eti ilave edilir.

**** Bizde genelde peynir ile doldurulurken, Yunanistan Orta ve Batı Akdeniz ülkelerinde içerisine jambon, bacon (domuz pastırması), kuzu kıyma ve parmezan peyniri koyularak hazırlanmaktadır.

 

(!!) Akdeniz Mezelerin isimleri ve içerikleri ülkemizde yapılanlara en yakın yemeklerin tercümelerdir. Yemek içerikleri, kullanılan baharatlar ve maddelere göre yerel isimler alarak değişiklik gösterebilir.

***** Sn. Fatih Kartal’a,  Lübnan ve Suriye mutfağı içerik desteğinden dolayı teşekkür ederim.

Afiyet olsun,

Ahmet Ferda Seymen

KAYNAKLAR:

Culinaria Griechenland – 2004 Könneman, Germany

The Mediterranean Cookbok – 1979 Lyric Books Limited, Yugoslavia

Gelenekten Geleceğe Gaziantep Yemekleri-Tahir Tekin Öztan-2011, DBD. İstanbul

https://en.wikipedia.org/wiki/Lebanese_cuisine

https://en.wikipedia.org/wiki/Tunisian_cuisine

https://en.wikipedia.org/wiki/Moroccan_cuisine

https://en.wikipedia.org/wiki/Greek_cuisine

Yorumlar

yorum

HENÜZ YORUM YOK

CEVAP VER