Hangi balık nasıl, ne zaman yenir?
VN:F [1.9.22_1171]
Puan: 4.0/5 (3 votes cast)

Balık sofralarımızın vazgeçilmezi. Özellikle kış dönemi bol balık çeşitleri ile seçenekler de çoğalıyor. Kimi balığın etine göre tavası, ızgarası, buğulaması güzel oluyor.

Deniz balıkları siyah etli-beyaz etli, yerli ve göçmen olarak sınıflara ayrılırlar. Beyaz etli balıkların sindirimi siyah etlilere nazaran daha kolay. Jelatin içerdiklerinden haşlamaya elverişlidirler. Tavası, ızgarası, yağlı oldukları mevsimlerde de sadece ızgaraları yapılır. Bunlara örnek olarak barbunya, tekir, levrek, kefal, lüfer, kalkan, mercan, çipura, dil, pisi ve kırlangıçı gösterebiliriz.

Torik, palamut, uskumru, kolyos, kılıç, hamsi, sardalya, gümüş gibi balıklar da siyah etli balıklar sınıfına girerler. Bu balıklar beyaz etlilere nazaran daha yağlıdırlar ve daha az jelatin içerirler. Bu nedenle haşlamaya uygun değildirler ve hazımları daha zordur. Yağlı olmaları ızgara için idealdir.

Barbun TavaBarbunya
Kaya barbunyası, Kum barbunyası, Ot barbunyası ve Paşa barbunu diye 4 çeşidi vardır. Bunların içinde en makbulu kaya barbunyasıdır. Tekir balığı ile çok karıştırılır. Tekir çene altı bıyıklarının uzunluğu, küt kafası ve birinci sırt yüzgeçindeki sarı siyah benekleri ile barbunyadan ayrılır. Barbunyanın balığın en lezzetli zamanı Temmuz ile Ekim ayları arasıdır. Bu süre zarfında tavası, ızgarası ve kağıtta kebabı çok güzel olur. (Ayrıca bkz: Barbunya printaniye)

Tekir
Barbunyaya çok benzeyen ve yakın akrabası olan bu balık bütün denizlerimizde mevcuttur. 4 mevsim yenebilecek bu balığın en lezzetli zamanı, barbunya gibi Temmuz-Ekim ayları arasıdır. Tavası ve kağıt kebabı çok güzel olur.

Firin CipuraÇipura
Ege’nin meşhur balığıdır, deniz ve çiftlik olmak üzere iki türdür. Deniz çipurası hem daha büyük hem de daha lezzetlidir. Her mevsimde zevkle yenebilen bu balığın ızgarası, buğulaması, çorbası, fırını çok güzel olur. Büyüklerinin fırında pişirilmesi tercih edilmelidir. Buğulama ve çorba için her boyu kullanılabilir. Tadı nefis olan bu balığı katkısız, yani ızgara veya fırında yenmesi tercih edilmelidir. İsparoz ve lidaki bu türün küçük çeşitleridir. (Ayrıca bkz: Bamyalı çipura)

Karagöz
Çipuranın yakın akrabası olan Karagöz, her mevsimde yenebilen bir balıktır. Özellikle Mayıs-Temmuz ayları haricinde daha yağlı ve lezzetlidir. Aynen çipura gibi ızgarası, buğulaması, fırını ve çorbası çok güzel olur. 1 kg ve daha büyüklerinin fırını tercih edilmelidir.

Dil balığı
Dil balığı da Ege ve Akdeniz’de çokça bulunur. Her mevsimde yenebilir. En lezzetli zamanı kasım ve şubat ayları arasıdır. Tavası çok güzel olur. İrilerinden fileto çıkarılıp şiş veya salçalı fileto yapılabilir. (Bkz: Dil balığı şiş)

Hamsi KusuHamsi
Hamsi denince ilk akla gelendir Karadeniz. Ünü Karadeniz’i de aşmış bir balık olarak tüm ülkede çok sevilir. Fiyatının ucuz olması nedeniyle çok geniş kitleler tarafından tüketilir. Hamsinin hemen her türlü yemeği yapılır. Izgara, tava, fırın, kağıt kebabı, buğulama, dolma, pilaki, güveç, çorba, yahni gibi. Hatta tatlısı bile yapılır Karadeniz’de. Siyah etli balık olmasına rağmen buğulamaya son derece uygundur. Yaz aylarında yağsız olduğu için ızgara yerine tava veya buğulaması tercih edilmelidir. Kış aylarında yakalanan hamsi tuzlanıp saklanır. Buna ançovi tabir edilir. Ayrıca balık yağı ve balık unu üretiminde de kullanılmaktadır. (Bkz: Fırında hamsi)

Sardalya
Ülkemizde Kuzey Ege’de bolca yakalanan sardalyanın en lezzetli mevsimi Temmuz-Ekim aylarıdır. Bu sürede çeşitli ızgaraları, fırını ve kağıt kebabı, buğulaması, tuzlaması ve pilakisi yapılabilir. Kasım-Haziran arasında ise ancak pilaki ve buğulaması yapılabilirse de bir önceki döneminki kadar lezzetli olmaz. (Bkz: Sardalya kroket)

Sardalyanın küçüğüne papalina tabir edilir; ayıklamadan yemeği yapılır, Ayvalık-Cunda‘nın özgün lezzetlerindendir. Tirsi ise sardalya azmanıdır. Kıl tarzında çok kılçığı vardır ve sardalya kadar lezzetli değildir.

Uskumru BugulamaUskumru
Kolyosa çok benzeyen ve sürüler halinde dolaşan göçmen bir balıktır. En lezzetli olduğu dönem Eylül ayından yumurtlamaya başladığı Ocak ayı sonuna kadardır. Bu süre içinde ızgarası, kağıt kebabı, dolması, köftesi ve tuzlaması çok güzel olur. Bu mevsimlerde yağlı olduğundan tavası tavsiye edilmez. Şubat’tan itibaren yağını kaybetmeye başladığından tavası yapılabilir. Yazın yakalananlar ise pilaki ve tava için uygundur. İlkbaharda Karadeniz’e dönüş yapan çirozlar kurutulur. Esas adı çiroz kurusu olan bu kurutulmuş balığa geçen zaman içinde ismi kısaltılarak yalnızca çiroz denmeye başlanmıştır. (Bkz: Uskumru buğulaması, ayrıca aioli soslu uskumru)

Kolyos
Tadı uskumruya nazaran oldukça yavan olduğundan genelde tavası yapılır. Ocak ayı en yağlı zamanı olduğundan tuzlama için en ideal zamanıdır. Tuzlaması çok güzel olur.

Kiremitte LuferLüfer
Eylül ortasından Ocak sonuna kadar olan zamanı en yağlı ve lezzetli zamanıdır. Bu devre içinde ızgarası tavsiye edilir. Çinekopun da ızgarası çok iyi olur, ancak mevsimi lüfere göre kısadır. Kasım sonundan itibaren azalmaya başlar. Diğer zamanlarda, büyüklüğüne göre pilakisi, buğulaması, pilavı, kağıt kebabı ve tavası olur. İlkbaharada son derece yağsız olduklarından tava, pilaki ve buğulaması tercih edilmelidir. (Bkz: Kiremitte lüfer)

Palamut
Palamutun En lezzetli zamanı da Eylül başından Şubat ortalarına kadar olan zamandır. Bu mevsimde çok yağlı olduğundan tavası biraz ağır kaçar. Bu nedenle ızgarası ve fırını tavsiye edilir. Aynı mevsimde pilakisi ve yahnisi de harika olur. Diğer mevsimlerde tavası yapılabilir. Ayrıca köftesi de lezizdir. Palamut siyah etli bir balık olduğundan buğulaması ve çorbası tavsiye edilmez. (Bkz: Kağıtta palamut)

Levrek IzgaraLevrek
Yıl boyunca yenen levreğin çok lezzetli eti vardır. En güzel mevsimi kış ayları ve ilkbaharın başıdır. Her türlü yemeği yapılan levreğin buğulaması, fırında kağıt kebabı ve mayonezlisi nefis olur. Levrek özellikle şaraplı ve mayonezli balık yemeklerine çok güzel gider. (Bkz: Levrek marine)

İstavrit
Her mevsimde yakalanan istavritin en lezzetli olduğu zaman Kasım-Şubat ayları arasıdır. Tavası ve fırını çok güzel olur. (Bkz: İstavrit pilaki, ayrıca ıspanaklı istavrit dolması)

İzmarit
Eti beyaz ve son derece lezzetlidir. Tavası güzel olur. Sonbahar ve kış aylarında ızgarası dahi yapılır. İzmaritler ızgara yapılırken ayıklanmaz. Olduğu gibi pişirilip bilahare derisi, bağırsakları ve kılçıkları ayıklanır. Üzerine limon ve zeytinyağı ile kıyılmış maydanoz eklenerek hazırlanır. Pulları kazındıktan sonra derisi tulum çıkarılarak yapılan tavası da çok güzel olur.

Kalkan-FiletoKalkan
Karadeniz ve Boğaz’ın en ünlü lezzetidir. Her mevsim avlanan kalkan bütün sene boyunca yenebilir. En lezzetli zamanı Ocak sonundan Mart ortalarına kadardır. Tavası çok güzel olur. Buğulaması ve kağıt kebabı da yapılır. İlkbahar sonlarından itibaren Ağustos ayına kadar yakalanan kalkan yavrularının tavası nefis olur. (Bkz: Kalkan balığının gizli formülü)

Kefal
Bütün denizlerimizde mevcut olan bir balıktır. Sonbahar, Kış ve İlkbahar’da çok lezzetlidir. Kefalin buğulaması ve pilakisi çok güzel olur. Ayrıca likorinoz denilen tütsülüsü de çok makbuldur. Bir kefal türü olan haskefalin kurutulmuş yumurtaları çok aranan bir deniz ürünü, bir mezedir. Sarı kulak kefalin tavası ve fileto ızgarası da yapılır. (Bkz: Kefal fırında, ayrıca mayonezli kefal)

Mezgit Fileto SisMezgit
Tavuk balığı olarak ta bilinen mezgit bütün denizlerimizde bulunmakla beraber en çok Karadeniz’de bulunur. Yaz hariç devamlı yumurtalı durumdadır. Mezgitin yumurtalı tavası, domatesli sotesi, grateni güzel olur. (Bkz: Kaşarlı mezgit fileto şiş, ayrıca zeytinyağlı mezgit sarma)

Kırlangıç
Kırlangıç ızgara ve tavaya uygun değildir. Buğulaması, özellikle çorbası çok lezzetli olur. Haşlanmış kırlangıçın ayıklanmış etleri mayonezli veya zeytinyağ-limon sıkarak soğuk olarak da meze olarak lezzetle yenebilir.

Kilic-Sisİskorpit, adabeyi
Kırlangıçla aynı familyadan olmasalar bile iskorpit ve adabeyi, etleri ve uygun oldukları yemekler açısından çok benzerlik gösterirler. İskorpit bütün denizlerimizde, adabeyi ise genelde Ege’e bulunur. İskorpitin sırt dikenleri zehirlidir. Bu nedenle balıkçıya ayıklatıp, temizlettirilmelidir. (Bkz: Tipsiz balıkların eşsiz lezzeti!)

Kılıç
Türkiye denizlerinde (Özellikle Akdeniz ve Ege) nadir görülen çok lezzetli bir balık türüdür. Her mevsimde yenebilen kılıçın en lezzetli zamanı Eylül-Şubat arasıdır. Bu balığın en güzel defne yapraklı şişi olur. Izgarası ve kağıt kebabı da yapılır. (Bkz: Kılıç şiş)

VN:F [1.9.22_1171]
Puan: 4.0/5 (3 votes cast)
Hangi balık nasıl, ne zaman yenir?, 4.0 out of 5 based on 3 ratings

Yazılarımızı takip etmek istiyor fakat hergün sitemizi ziyaret edecek vakit bulamıyor musunuz? Haftalık e-posta bültenimize üye olarak yazıları kaçırmadan sitemizi takip edebilirsiniz.